Prezydent domaga się zwrotu odznaczenia. W tle współpraca ze służbami PRL i podejrzenie o udział w zabójstwie

W czwartek minister Agnieszka Jędrzak, reprezentująca prezydenta Karola Nawrockiego, podjęła stanowcze kroki w sprawie Jolanty Lange — żony tajnego współpracownika SB sprzed dziesięcioleci. Zażądano zwrotu Srebrnego Krzyża Zasługi, przyznanego jej w 1997 r. przez Aleksandra Kwaśniewskiego. Oficjalnie odznaczenie odebrał już Jolancie Lange Andrzej Duda.

O losach Jolanty Lange, znanej niegdyś po nazwisku panieńskim Gontarczyk, znów zrobiło się głośno latem bieżącego roku, kiedy prezydent Andrzej Duda, korzystając z wiedzy IPN na temat jej współpracy z wywiadem PRL, pozbawił ją odznaczenia. Jak ustalono, Lange razem z mężem miała inwigilować w RFN księdza Franciszka Blachnickiego — założyciela Ruchu Światło-Życie, który w latach 80. kontynuował swoją działalność poza granicami Polski w ośrodku Marianum w Carlsbergu.

Prezydent domaga się zwrotu odznaczenia od Jolanty Lange
Minister Agnieszka Jędrzak poinformowała na platformie X, że w imieniu prezydenta Karola Nawrockiego skierowała oficjalne pismo do Jolanty Lange, domagając się zwrotu odznaczenia. W dokumencie określono siedmiodniowy termin na zwrócenie Srebrnego Krzyża Zasługi i legitymacji odznaczeniowej od momentu otrzymania pisma.

Poza tym zagrożono wystąpieniem na drogę sądową, co miałoby skutkować obciążeniem Jolanty Lange kosztami postępowania oraz zastępstwa procesowego. Jak oświadczyła Jędrzak: „W imieniu pana prezydenta Karola Nawrockiego skierowałam dzisiaj pismo do Jolanty Lange, dawniej Gontarczyk, domagając się zwrotu przyznanego jej w roku 1997 Srebrnego Krzyża Zasługi”.

Niejasne okoliczności śmierci księdza
Historia Blachnickiego ma kluczowe znaczenie w całej sprawie. Duchowny wyjechał do RFN w 1982 r., gdzie kontynuował działalność ruchu religijnego i społecznego Światło-Życie, nie mogąc wrócić do Polski z powodu listu gończego w okresie stanu wojennego. W Carlsbergu ks. Blachnicki tworzył m.in. Chrześcijańską Służbę Wyzwolenia Narodów. Umieszczono w jego otoczeniu dwóch agentów o pseudonimach “Yon” i “Panna” – z dotychczasowych ustaleń wynika, że było to małżeństwo Gontarczyków.

Kapłan zmarł nagle 27 lutego 1987 r., a oficjalną przyczyną podano zator płucny. Jednak 18 lat później, w 2005 r., dr Andrzej Grajewski, członek ówczesnego Kolegium IPN, zainicjował śledztwo w sprawie jego śmierci, wskazując, że okoliczności mogły sugerować morderstwo. Blachnicki tuż przed swoją śmiercią miał rozmawiać z małżeństwem Gontarczyków.

Srebrny Krzyż Zasługi nadany przez Aleksandra Kwaśniewskiego w 1997 r. miał być wyróżnieniem „za wybitne zasługi w działalności społecznej”. Jednak współpraca z SB w latach 70. i późniejsza współpraca z wywiadem PRL na początku lat 80. rzuciła cień na zasługi Jolanty Lange.