“Niezwykle ważna dla bezpieczeństwa finansowego Polski”

Po raz pierwszy od dawna inspektorzy Najwyższej Izby Kontroli (NIK) przeprowadzą w Narodowym Banku Polskim tak szczegółową kontrolę finansową. Może to być wynik niedawnego zaangażowania prezesa NBP w projekt SAFE 0 procent.

W oficjalnych planach NIK w obszarze “Finansów i Spraw Publicznych” uwzględniono w bieżącym roku dwie kontrole dotyczące NBP. Pierwsza z nich dotyczy “Wykonania założeń polityki pieniężnej na rok 2025”.

Jednak bardziej nietypowa jest druga z zaplanowanych inspekcji obejmująca “Wybrane elementy działalności i gospodarki finansowej Narodowego Banku Polskiego”, dla której zasadniczych obszarem zainteresowania jest pytanie “Czy wybrane zadania i elementy gospodarki finansowej NBP były realizowane w sposób zgodny z przepisami, oszczędny i celowy?”. Okres realizacji kontroli może wynieść nawet rok.

Kontrola, jakiej jeszcze nie było
Kontrola ma się odbywać zgodnie z nowymi zasadami wprowadzonymi przez powołanego we wrześniu 2025 roku na urząd szefa NIK Mariusza Haładyja. Jak powiedział na posiedzeniu sejmowej Komisji ds. Kontroli Państwowej wiceprezes NIK Jacek Kozłowski, “będzie to pełnozakresowa, szeroka kontrola obejmująca całość działalności tej instytucji”

Pełna będzie w tym zakresie, że analizie przedkontrolnej poddajemy cały obszar gospodarki finansowej NBP, identyfikujemy obszary szczególnie wrażliwe i w tych obszarach będziemy się koncentrować. Stąd sformułowanie “wybrane elementy”. Ale w analizie przedkontrolnej przyglądamy się całości działania NBP, bo ona bardzo dawno przez NIK nie była w takim zakresie kontrolowana – tłumaczył w Sejmie Kozłowski.

Jak dowiedziała się “Rzeczpospolita”, szczegółowy program kontroli jest objęty tajemnicą, a NIK dopiero określa jej zakres. Wyznaczy okres, który zostanie poddany sprawdzeniu i liczbę kontrolerów.

Dwie poprzednie kontrole miały miejsce w 2020 i 2024 roku. Obecnie oprócz kontroli wykonania budżetu państwa za 2025 rok Izba będzie też analizowała wykonanie przez NBP założeń polityki pieniężnej (powinna zakończyć się w maju).

Tuż po niej może mieć jednak miejsce dużo większa kontrola, która najprawdopodobniej zostanie przyspieszona. Domagają się tego m.in. posłowie sejmowej Komisji Finansów Publicznych (KFP).

Niewątpliwie wpływ na obecne działania NIK ma niedawny projekt SAFE 0 proc. zaproponowany wspólnie przez prezydenta i prezesa NBP. Szczególne wątpliwości budzi fakt, że Adam Glapiński przedstawił w nim teoretyczne miliardowe zyski, choć w poprzednich latach NBP wykazywał straty szacowane na 100 miliardów złotych.

Posłanka KO Katarzyna Kierzek-Koperska złożyła wniosek o przeprowadzenie w trybie pilnym kontroli doraźnej w zakresie prawidłowości sporządzania sprawozdań finansowych w latach 2022-2025. “Rzeczpospolita” wskazuje, że kontekstem tego działania może być tu właśnie projekt SAFE 0 proc.

Zależy nam na tym, aby kontrola była jak najszybciej przeprowadzona – zaznaczyła na posiedzeniu KFP posłanka Krystyna Skowrońska. Jak dodała, owa szczegółowa kontrola otrzymała od Komisji status priorytetowy, a cała sprawa jest “niezwykle ważna również dla bezpieczeństwa finansowego Polski”.

Czytaj też:SAFE 0 proc. prezydenta Nawrockiego zaprezentowany. “Skutek byłby oczywisty”