Czegoś takiego nikt się nie spodziewał 😳

Trybunał Konstytucyjny wydał ważny wyrok dotyczący zasad wyboru sędziów do Krajowej Rady Sądownictwa. Część przepisów uznano za niezgodne z konstytucją, co może wpłynąć na trwający proces wyborczy.

TK podważa przepisy wyboru sędziów do KRS
Wyrok w trakcie trwającej procedury wyborczej
TK ostrzega przed konsekwencjami ignorowania wyroku

TK podważa przepisy wyboru sędziów do KRS
Trybunał Konstytucyjny rozpatrzył wniosek Krajowej Rady Sądownictwa dotyczący procedury wyboru sędziów-członków Rady przez Sejm. W wydanym orzeczeniu uznano dwa przepisy za niekonstytucyjne. Dotyczą one kluczowych elementów procedury – sposobu zgłaszania kandydatur oraz ich weryfikacji.

Jednym z zakwestionowanych przepisów był mechanizm, który przyznawał ministrowi sprawiedliwości kompetencję do potwierdzania statusu sędziego osób popierających kandydatów. W ocenie TK takie rozwiązanie narusza zasadę podziału władz, ponieważ przedstawiciel władzy wykonawczej uzyskiwał realny wpływ na proces wyłaniania członków konstytucyjnego organu. 

Powierzenie przedstawicieli władzy wykonawczej wyłącznej kompetencji w odniesieniu do jednego z elementów procedury wyłaniania członków konstytucyjnego organu stającego na straży niezależności sądów i niezawisłości sędziów prowadzi do naruszenia zasady podziału i równowagi władz

–wskazał prezes TK, Bogdan Święczkowski

Drugim przepisem uznanym za niezgodny z konstytucją były zasady rozpatrywania odwołań przez Sąd Najwyższy od decyzji marszałka Sejmu o odmowie przyjęcia zgłoszenia kandydata. Regulacja przewidywała, że jeśli SN nie rozpatrzy sprawy w ciągu trzech dni, postępowanie ulega umorzeniu z mocy prawa. Zdaniem TK narusza to prawo do sądu, ponieważ “nie daje pewności uzyskania orzeczenia sądowego rozstrzygającego sprawę co do meritum”.

Decyzja Trybunału zapadła w szczególnym momencie – w trakcie trwającej procedury wyboru 15 sędziów do KRS na nową kadencję. Proces ten rozpoczął się kilka tygodni temu, a jego finał planowany jest na posiedzeniu Sejmu w dniach 13–15 maja.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami, kandydatów mogą zgłaszać grupy co najmniej 2 tys. obywateli lub 25 czynnych sędziów. Zgłoszenia trafiają do marszałka Sejmu, który podał już do publicznej wiadomości listę 60 kandydatów. Jednocześnie zapowiedziano dodatkowy element procedury – opiniowanie kandydatur przez zgromadzenia sędziów w całej Polsce, mimo że nie jest to rozwiązanie przewidziane ustawowo.

Trybunał jednoznacznie wskazał, że skutki wyroku obowiązują od momentu jego ogłoszenia i powinny zostać uwzględnione przez wszystkie podmioty uczestniczące w procesie.

Skutki wynikające z niniejszego wyroku aktualizujące się z chwilą jego publicznego ogłoszenia na sali rozpraw winny być uwzględnione w rzeczonym postępowaniu przez wszystkich uczestników procesu wyborczego, w tym w szczególności przez marszałka Sejmu, ministra sprawiedliwości, posłów oraz kandydatów na nowych członków KRS

–podkreślił prezes TK

W uzasadnieniu orzeczenia prezes TK wyraźnie zaznaczył, że zignorowanie wyroku może mieć poważne konsekwencje prawne. Wskazał, że przeprowadzenie procedury wyborczej w oparciu o przepisy uznane za niekonstytucyjne może skutkować wadliwością całego procesu.

Ewentualne przeprowadzenie wskazanej procedury wbrew skutkom wynikającym z niniejszego wyroku będzie prowadziło do jej wadliwości

– podkreślił Bogdan Święczkowski

Dodał również, że może to przełożyć się na „wadliwość składu KRS ukształtowanej w wyniku postępowania”.

Sprawę rozpatrywał pięcioosobowy skład Trybunału pod przewodnictwem sędziego Stanisława Piotrowicza. Sprawozdawcą był prezes TK, a w składzie znaleźli się również Bartłomiej Sochański, Jakub Stelina i Rafał Wojciechowski. Sędzia Stelina zgłosił zdanie odrębne, wskazując m.in. na wątpliwości dotyczące udziału jednego z sędziów w pracach nad kwestionowanymi przepisami.

Zdaniem przedstawicielki KRS Anny Dalkowskiej, usunięcie zakwestionowanych regulacji oznacza konieczność zmian ustawowych. Jak oceniła, obecny mechanizm wyboru członków Rady “wymagać będzie interwencji ustawodawczej i uzupełniania – tak, aby spełniał standardy konstytucyjne”.