Dwie tragedie, dwie różne kary. Zabójstwa Patrycji i Danusi wstrząsnęły Polską, ale prawo traktuje je inaczej. Co decyduje o różnicy?

Zabójstwo 11-letniej Danusi z Jeleniej Góry, do którego miało dojść z rąk jej o rok starszej koleżanki, wstrząsnęło całą Polską. Według śledczych dziecko zabiło dziecko. Ta tragedia natychmiast przywołała wspomnienia innej sprawy sprzed kilku lat, która również poruszyła opinię publiczną — zabójstwa 13-letniej Patrycji na Śląsku w 2021 r. Wówczas niespełna 15-letni Kacper zabił swoją dziewczynę. Patrycja zginęła od 20 ciosów nożem. Nieletni zabójca dokonał morderstwa w Piekarach Śląskich, najpewniej dlatego, że Patrycja była z nim w ciąży. Sprawcy brakowało do urodzin 1 dnia. To zaważyło na wysokości kary – 6 lat w zakładzie poprawczym. 12-latka, która miała zabić Danusię, na pewno nie usłyszy takiego orzeczenia. Bo jest jeszcze młodsza od Kacpra.

Przypomnijmy, ciało 13-letniej Patrycji znaleziono 12 stycznia 2021 r. w krzakach tuż za Kauflandem w Piekarach Śląskich. Dziewczynka zginęła od 20 ciosów nożem zadanych w klatkę piersiową i brzuch. Kacper Ś. bał się, że niechciana ciąża Patrycji wyjdzie na jaw. Dziecko zamordowanej Patrycji osiągnęło zdolność do życia poza organizmem matki. To był chłopczyk, któremu nastolatek również zabrał życie.

16 grudnia 2021 r. Sąd Rodzinny i dla Nieletnich w Tarnowskich Górach postanowił, że niespełna 15-letni Kacper Ś. spędzi w poprawczaku 6 lat. Zapytaliśmy wymiar sprawiedliwości, jaki jest los Kacpra S. Sędzia Adam Skowron, prezes Sądu Rejonowego w Tarnowskich Górach oraz przewodniczący wydz. III rodzinnego i nieletnich, zapytany powiedział “Faktowi”, że chłopak, który w chwili popełnienia zbrodni nie miał skończonych 15 lat (brakowało 1 dnia) nadal przebywa w ośrodku poprawczym.

Jak wyjaśnia sędzia Adam Skowron, zgodnie z przepisami obowiązującymi w chwili wydania orzeczenia dla Kacpra Ś. (w grudniu 2021 r.) pobyt w zakładzie poprawczym może trwać maksymalnie do ukończenia przez nieletniego 21. roku życia.

Na pewno środek poprawczy nadal jest wykonywany i na pewno jeszcze się nie kończy. Gdyby zbliżał się jego koniec, wiedziałbym o tym — podkreśla w rozmowie z “Faktem” sędzia Adam Skowron. Jak dodaje, według jego wiedzy nie było dotąd składanych żadnych wniosków o warunkowe, przedterminowe zwolnienie Kacpra Ś. z zakładu poprawczego. Taki wniosek mógłby złożyć on sam, jego rodzice lub prokurator, a sąd musiałby wówczas ocenić m.in. jego zachowanie oraz opinię placówki, w której przebywa.

Sędzia nie ujawnia, w którym zakładzie poprawczym przebywa Kacper Ś., zaznaczając, że nawet gdyby znał takie szczegóły, nie mógłby ich przekazać. — Z posiadanych informacji wynika, iż opinie dotyczące przebiegu jego resocjalizacji są pozytywne — dodaje sędzia Skowron.

Jeśli do czasu ukończenia 21 lat nie zapadną inne decyzje ani nie pojawią się nowe podstawy prawne, w dniu 21. urodzin środek poprawczy wygaśnie i Kacper Ś. opuści zakład poprawczy. Może się to stać w styczniu 2027 roku.

Nie oznacza to jednak “zatarcia wyroku”. W jego przypadku nie doszło bowiem do skazania w rozumieniu prawa karnego — było to postanowienie w sprawie nieletniego, a nie wyrok karny, dlatego nie funkcjonuje tu instytucja zatarcia skazania.

Sprawa zabójstwa Patrycji wstrząsnęła opinią publiczną i — jak przyznaje sędzia Skowron — była wyjątkowo bulwersująca także dla samych sędziów, mimo ich doświadczenia w orzekaniu w najtrudniejszych przypadkach. Dziś, cztery lata po tragedii, środek poprawczy wobec Kacpra Ś. nadal jest wykonywany, a jego przyszłość prawna zależy od upływu czasu i ewentualnych decyzji sądu, jeśli pojawiłyby się nowe wnioski lub okoliczności.

Sędzia Skowron, odnosząc się do sprawy zabójstwa 13-letniej Patrycji z Piekar Śląskich, zwraca uwagę także na wstrząsającą tragedię — zabójstwo 11-letniej Danusi w Jeleniej Górze. Choć obie sprawy poruszają opinię publiczną i budzą podobne emocje, z prawnego punktu widzenia różnice między nimi są zasadnicze.

W Jeleniej Górze sprawczynią ma być dziewczynka, która nie ukończyła 13. roku życia. I to właśnie wiek ma kluczowe znaczenie dla kwalifikacji prawnej.

— W przypadku dziecka poniżej 13 lat nie mówimy o czynie karalnym, lecz o demoralizacji — wyjaśnia sędzia Skowron. — To zasadnicza różnica, która powoduje, że sąd nie może sięgnąć po takie środki jak w sprawie Kacpra Ś.

W praktyce oznacza to, że wobec nieletniej z Jeleniej Góry nie można — co do zasady — orzec umieszczenia w zakładzie poprawczym.

Te same emocje, inne prawo
Choć obie sprawy łączy brutalność czynów i fakt, że sprawcami były dzieci, prawo traktuje je zupełnie inaczej. W Piekarach Śląskich sprawca miał ukończone 13 lat, co otworzyło drogę do orzeczenia środka poprawczego i wieloletniego pobytu w zakładzie poprawczym. W Jeleniej Górze wiek sprawczyni wyklucza taką możliwość — tu podstawą działań sądu jest pojęcie demoralizacji, a nie odpowiedzialności za czyn karalny. 12-latka z Jeleniej Góry nie trafi więc do poprawczaka.

Zamiast tego sąd może zdecydować o umieszczeniu w młodzieżowym ośrodku wychowawczym, zastosować środki opiekuńcze, wszcząć postępowanie opiekuńcze lub — w szczególnych przypadkach — sięgnąć po środek leczniczy.

Jeżeli badania biegłych wykażą chorobę psychiczną i spełnione będą ustawowe przesłanki, możliwe jest zastosowanie wobec nieletniego środka leczniczego, na przykład umieszczenia w szpitalu psychiatrycznym — zaznacza sędzia Skowron.

Minister Żurek zareagował na zabójstwo 11-latki. Ekspert mówi jednak coś innego

Zabójstwo Danusi. Były Prokurator Krajowy zszokowany zbrodnią. Mówi, co teraz czeka 12-latkę