Jedność w obliczu kryzysu. Pytamy, ile zostanie z politycznych deklaracji

Po bezprecedensowym naruszeniu polskiej przestrzeni powietrznej posłowie koalicji rządzącej i opozycji akcentują konieczność współpracy. – Zjednoczonych Polaków nikt nie pokona – mówił w Sejmie premier Donald Tusk, chwaląc współdziałanie z prezydentem Karolem Nawrockim. Cieniem na deklaracjach kładzie się jednak spór o politykę zagraniczną.

Jesteśmy z prezydentem i ministrami mojego rządu zdeterminowani, żeby działać jak jedna pięść, bez najmniejszych różnic – to słowa Donalda Tuska, które według rządzących miały wyznaczyć ton wypowiedzi całej klasy politycznej po bezprecedensowym naruszeniu polskiej przestrzeni powietrznej.

Członkowie rządu podkreślają, że mimo wszystkich politycznych różnic i napiętych relacji z otoczeniem Karola Nawrockiego, w tej sprawie na polskiej scenie politycznej obowiązuje jedność. Wielu posłów sejmowej większości i opozycji w znacznej części powtarza te głosy.

Cieniem na politycznych deklaracjach o jedności kładzie się jednak ostry spór na linii Pałac Prezydencki — MSZ, dotyczący polskiej polityki zagranicznej. Jego apogeum obserwowaliśmy przy okazji wizyty Karola Nawrockiego u Donalda Trumpa. Próbę normalizacji stosunków mieli w środę podjąć szef Biura Polityki Międzynarodowej w Kancelarii Prezydenta Marcin Przydacz i wiceszef polskiej dyplomacji Marcin Bosacki. W związku z nocnymi wydarzeniami przedstawiciel Nawrockiego zaproponował przełożenie terminu rozmów na inny “możliwie bliski.

Przedstawiciele rządu uważają, że w sytuacji kryzysowej polska polityka zagraniczna powinna być w jak największym zakresie wyjęta z politycznego sporu.

– Polska ma dzisiaj wroga politycznego, który nie kryje swoich wrogich zamiarów, za wschodnią granicą. Nie za zachodnią granicą. Musimy koncentrować swoje wysiłki, całą swoją uwagę, wszystkie swoje możliwości na obronie Polski przed realnym wrogiem, przed prawdziwym zagrożeniem – podkreślał szef rządu.

Współdziałanie imperatywem polityki zagranicznej”
Rozmowa o szczegółach takiego porozumienia wzbudza polityczne emocje i wyzwala przerzucanie się winą, ale również były szef MSZ w rządzie PiS Zbigniew Rau w rozmowie z Wirtualną Polską podkreśla, że “imperatywem polskiej polityki zagranicznej teraz jest współdziałanie ośrodków, które ją prowadzą”.

– Konieczne jest koordynowanie działań, podzielenie się obszarami aktywności zgodnie z kompetencjami, możliwością większej skuteczności. W takich sytuacjach trzeba sobie ufać, ale żeby sobie ufać, trzeba też kontrolować – mówi polityk PiS.

Były szef polskiej dyplomacji ocenia też, że współdziałanie jest konieczne, bo inne działania dyplomatyczne, jak wzywanie rosyjskich czy białoruskich dyplomatów, to opcja, która może być wykorzystywana przez drugą stronę.

Uruchomienie artykułu 4. NATO, zaostrzenie sankcji i sankcji wtórnych, jedność Zachodu, bezwzględne wzmocnienie wschodniej flanki NATO, zwalczanie wojny hybrydowej i osłona przed dronami – to zdaniem Raua niezbędne działania.

O sięgnięciu po artykuł 4. NATO mówili prezydent i premier. Zakłada on, że “strony będą się wspólnie konsultowały, ilekroć – zdaniem którejkolwiek z nich – zagrożone będą: integralność terytorialna, niezależność polityczna lub bezpieczeństwo którejkolwiek ze Stron”. Oznacza to, że jego uruchomienie spowoduje szereg rozmów na wysokich szczeblach państw członkowskich. Konsultacje będą dotyczyły zagrożeń oraz sposobów przeciwdziałania im.

Rosja testuje
Według Marka Biernackiego, członka sejmowej komisji ds. służb specjalnych, celem naruszenia polskiej przestrzeni powietrznej było testowanie reakcji NATO, a w szczególności Stanów Zjednoczonych.

– Skłaniam się bardziej ku temu, że to celowe działanie Rosjan. W momencie negocjacji odbywają się ćwiczenia Zapad-2025, ale z wyraźnym akcentem mówienia, że testowana będzie broń jądrowa – mówi nam Biernacki.

Nad ranem amerykańskie media informowały, że prezydent USA, szef departamentu wojny i sekretarz stanu byli pytani o zajście, wychodząc ze wspólnej kolacji. Marco Rubio w odpowiedzi na pytania dziennikarzy potwierdził, że ma informacje w tej sprawie.

– Wydaje mi się, że to duże zaskoczenie dla prezydenta Trumpa – ocenia Rau.

Polska dyplomacja powinna zachęcać USA do utwardzenia stanowiska”
Z kolei wicemarszałek Sejmu Krzysztof Bosak w programie “Tłit” WP przekonywał, że wypowiedzi polityków Konfederacji nie są antyukraińskie, a nawet w obecnej sytuacji Polska nie powinna rezygnować ze zmiany podejścia do pomocy obywatelom Ukrainy. – Wówczas będą nam tylko rosły antagonizmy – stwierdził.

Polityk Konfederacji podkreślał też, że naruszenie polskiej przestrzeni powietrznej to zdecydowanie więcej niż prowokacja.

– Polska dyplomacja powinna zachęcać Amerykę do utwardzenia stanowiska wobec Rosji i wskazywać, że Rosja rozumie tylko język siły. Brak zastosowania siły powoduje tylko eskalację roszczeń – powiedział Bosak w WP.

Jednoznaczny sygnał wsparcia dla Kijowa z Sejmu wysłał premier. – Ukraina walczy dzisiaj z Rosją, z Rosją, która bezpośrednio zagraża Polsce. Dzisiaj jest najwyższy czas, abyśmy znowu powiedzieli sobie: jesteśmy sojusznikami Ukrainy w jej wojnie z Rosją. Tu nie może być miejsca na jakiekolwiek dziwne spekulacje, jakiekolwiek dwuznaczności. Polska będzie z Ukrainą, będzie wspierała Ukrainę, bo to Ukraina bierze dzisiaj na siebie główny ciężar oporu wobec agresywnej polityki Rosji – podkreślił Tusk.

Witczak docenia gest z ław PiS
Zdaniem Mariusza Witczaka z Koalicji Obywatelskiej polityczne głosy o jedności – mimo długiej listy różnic – to coś więcej niż rytualne zapewnienie.

– Myślę, że ta jedność będzie wyznaczana przez porozumienie prezydenta i premiera w sprawach bezpieczeństwa. Wystąpienie premiera Tuska było w Sejmie oklaskiwane przez niektórych polityków PiS i jest to bezprecedensowe. Nie mówię tego w kategorii prowokowania polityków PiS, bo wiem, że oklaskiwali rzeczy, o których mówił premier, a nie samego szefa rządu, ale zwracam uwagę, że są sprawy, które potrafią połączyć – zaznacza.

Jednocześnie poseł dodaje, że byłoby lepiej, gdyby w czasie wystąpienia szefa rządu obecny był na sali Jarosław Kaczyński. Prezes PiS był widziany w Sejmie po zakończeniu wystąpienia Tuska.

– Wystąpienia premiera było ważne, bo zawierało wiele konkretnych informacji, budowało jedność i podkreślało dobrą, czy nawet bardzo dobrą współpracę z Karolem Nawrockim, więc było budowaniem jedności, a dodatkowo wysyłało jasny komunikat do opinii międzynarodowej, że to jest wojna Wschodu z całym światem zachodnim – dodaje Witczak.

Członkowie koalicji rządzącej i opozycji nie chcą wprost odpowiadać na pytanie, jak długo będzie trwała polityczna jedność. I czy jest jakakolwiek szansa, że spoza politycznego sporu uda się wyłączyć politykę zagraniczną.

– Teraz ważne jest to, że w sprawie naruszenia polskiej przestrzeni powietrznej mówimy jednym głosem. To może być początek prowokacji, bo zaraz zaczną się manewry w ramach ćwiczeń Zapad. Spory na pewno powrócą, ale trzeba powiększać obszar, który nie będzie elementem codziennej nawalanki – ucina jeden z ministrów.

Patryk Michalski, dziennikarz Wirtualnej Polski