Sejm uchwalił kontrowersyjną ustawę, która wzbudza obawy o wolność słowa. Prezydent ostrzega przed jej skutkami. Co to oznacza dla internetu?

Sejm w piątek uchwalił nowelizację ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną. Rozwiązania mają pozwolić blokować nielegalne treści w internecie. Tym planom sprzeciwia się PiS i Konfederacja, a ostrzegał przed nimi prezydent Karol Nawrocki. Głowa państwa przekonywała, że “rząd chce ograniczyć w ten sposób wolność słowa”. Ustawa zakłada, że prezes UKE i KRRiT będą mogli decydować o usunięciu treści internetowych dotyczących 27 czynów zabronionych.

Za przyjęciem ustawy głosowało 237 posłów, 200 było przeciw, a pięciu wstrzymało się od głosu. Teraz ustawa trafi pod obrady Senatu. “Pod pozorem walki z nielegalnymi treściami i dezinformacją rząd chce ograniczyć wolność słowa, poprzez wprowadzenie mechanizmu blokowania wypowiedzi arbitralnymi decyzjami administracyjnymi urzędników. Nie tak to powinno wyglądać” — pisał jeszcze w październiku za pośrednictwem platformy X prezydent Karol Nawrocki.

Głowę państwa w walce z “ograniczaniem wolności słowa” szybko wsparły Prawo i Sprawiedliwość, jak również Konfederacja. “Większość sejmowa uchwaliła ustawę wprowadzającą cenzurę w Internecie. Urzędnik wskazany przez rząd, będzie mógł jednoosobowo wybierać treści, które będą usuwane z sieci. Dodatkowo powstanie specjalny fundusz dla NGO, które będą pomagać we wskazywaniu “niewłaściwych” treści. Tak wygląda wolność słowa w uśmiechniętej Polsce Tuska” — napisał Mariusz Błaszczak.

Czym jest akt o usługach cyfrowych (DSA)?
Nowelizacja ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną oraz niektórych innych ustaw ma zapewnić skuteczne stosowanie w Polsce przepisów unijnego Aktu o usługach cyfrowych (DSA), dotyczącego m.in. blokowania nielegalnych treści w internecie. Nowe przepisy zakładają, że nadzór nad stosowaniem przepisów DSA w Polsce sprawować będzie prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej (UKE) — w większości przypadków, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji (KRRiT) — w zakresie platform wideo, a także prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) — w zakresie platform handlowych oraz innych spraw dotyczących ochrony konsumentów.

Ustawa przewiduje, że urzędnicy będą mogli wydawać decyzję o blokowaniu treści dotyczących 27 czynów zabronionych, głównie Kodeksem karnym, zawierających m.in.: groźby karalne, namowę do popełnienia samobójstwa, pochwalanie zachowań o charakterze pedofilskim, propagowanie ideologii totalitarnych, a także nawoływanie do nienawiści i znieważanie na tle różnic narodowościowych, etnicznych, rasowych, wyznaniowych — w tym treści zawierające mowę nienawiści, rozpowszechniane w mediach społecznościowych. W ustawie wymieniono też treści naruszające prawa autorskie czy treści odnoszące się do nielegalnej sprzedaży towarów lub nielegalnego świadczenia usług.

Dzięki DSA organy mogą nakazywać dostawcom blokowanie treści w internecie

Nowe przepisy uprawniają osoby fizyczne i m.in. prokuraturę, Policję, Krajową Administrację Skarbową, Straż Graniczną (w sprawach dot. handlu ludźmi) do złożenia wniosku o wydanie nakazu zablokowania nielegalnej treści. Zgodnie z ustawą, autor spornej treści będzie otrzymywał od usługodawcy internetowego zawiadomienie o rozpoczęciu procedury i będzie miał dwa dni na przedstawienie swojego stanowiska. Od decyzji UKE i KRRiT o usunięciu treści nie będzie przysługiwać odwołanie, ale autor będzie mógł wnieść sprzeciw do sądu powszechnego.

Akt o usługach cyfrowych (DSA) jest pierwszą na świecie regulacją cyfrową (rozporządzeniem), która nakłada na firmy w całej UE odpowiedzialność za treści zamieszczane na ich platformach. W całości obowiązuje w krajach członkowskich od 17 lutego 2024 r. Artykuły 9. i 10. DSA wskazują, że państwowe organy sądowe i administracyjne mogą nakazywać dostawcom blokowanie treści w internecie.

Demagog: proponowane rozwiązania nie są równoznaczne z cenzurą w polskim internecie
Stowarzyszenie Demagog zwraca uwagę, że ustawa wdrażająca unijny Akt o usługach cyfrowych (ang. Digital Services Act, DSA) — zgodnie z jej założeniami — ma służyć zwiększeniu przejrzystości, ochronie praw użytkowników oraz zwalczaniu nielegalnych treści w internecie, w tym także tych, które dezinformują. Proponowane rozwiązania nie są równoznaczne z cenzurą w polskim internecie.

Zgodnie z projektem ustawy usuwane wpisy muszą naruszać przepisy karne. “Akt o usługach cyfrowych nie dodaje do polskiego prawa nowych ograniczeń wypowiedzi, a jedynie wprowadza narzędzia zmuszające platformy do przestrzegania już obowiązującego prawa oraz ich własnych regulaminów” — wskazują eksperci

Celem DSA jest zwalczanie treści ewidentnie szkodliwych i łamiących przepisy, w tym:

Art. 202 § 3 Kodeksu karnego, który obejmuje rozpowszechnianie treści pornograficznych z udziałem małoletnich;
Art. 224a Kodeksu karnego, który dotyczy zawiadomienia o nieistniejącym zagrożeniu wywołującego działania instytucji publicznych. Obejmuje on np. rozsyłanie fałszywych alarmów bombowych poprzez media społecznościowe;

Art. 286 § 1 i 2 Kodeksu karnego, który dotyczy doprowadzenia do niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez wprowadzenie w błąd. Obejmuje różnego rodzaju oszustwa, w tym m.in. phishing i scamy na platformach sprzedażowych.

Prezydent podpisał postanowienie o użyciu Sił Zbrojnych RP. Chodzi o operację “Horyzont”