Szwecja zaskakuje decyzją o rezygnacji z unijnego programu SAFE. Co skłoniło kraj o stabilnej gospodarce do takiego kroku?

Szef szwedzkiego resortu obrony, Pal Jonson, w rozmowie z “Rzeczpospolitą” ocenił, że sytuacja na froncie nie układa się po myśli Moskwy. Jak podkreślił, w ubiegłym roku Rosji nie udało się przeprowadzić żadnej przełomowej operacji militarnej ani zdobyć dużego miasta w Ukrainie. Celem Kremla było opanowanie całego Donbasu, jednak — jak zaznaczył minister — plan ten nie został zrealizowany. Jonson odniósł się także do unijnego programu SAFE.

Jonson zwrócił uwagę, że koszty wojny ponoszone przez Rosję są ogromne. Według niego w ciągu minionych dwunastu miesięcy rosyjskie siły zajęły zaledwie 0,7 proc. terytorium Ukrainy, tracąc przy tym ponad 300 tys. żołnierzy zabitych i rannych. Dodał, że rosyjska gospodarka znajduje się pod silną presją: rośnie deficyt budżetowy, kurczą się rezerwy, a sektor bankowy mierzy się z coraz większymi trudnościami. W jego ocenie nie ma podstaw, by twierdzić, że Rosja wygrywa tę wojnę.

Minister odniósł się również do decyzji Szwecji o nieuczestniczeniu w unijnym programie SAFE. Wyjaśnił, że nie wynika to z krytycznej oceny samego mechanizmu, lecz z korzystnej sytuacji finansowej kraju. Szwecja, mając jeden z najniższych poziomów zadłużenia w UE, może pozyskiwać środki na rynkach międzynarodowych na lepszych warunkach niż oferowane przez Unię. Jednocześnie zapowiedział, że do 2035 r. Sztokholm przeznaczy około 30 mld euro z pożyczek na modernizację swoich sił zbrojnych.

Zobacz: Czarzasty odpowiedział na ruch Nawrockiego. “Na to się nie zgadzam”

Tymczasem 19 lutego Senat przyjął z poprawkami ustawę wdrażającą program SAFE. Za głosowało 61 senatorów, przeciw było 26. Wprowadzono trzy zmiany zgłoszone przez stronę rządową: wyłączono budżet MON z finansowania spłaty unijnych pożyczek, ustanowiono nadzór służb nad wydatkowaniem środków oraz zobowiązano ministra obrony do składania parlamentowi sprawozdań z realizacji programu. Ustawa ponownie trafi teraz do Sejmu.

Program SAFE ma wartość 150 mld euro. Polska może otrzymać niemal 44 mld euro w preferencyjnych pożyczkach, planując realizację ponad 130 projektów. Na przełomie marca i kwietnia możliwe będzie uzyskanie 15-procentowej zaliczki, natomiast spłata kapitału rozpocznie się za dekadę i potrwa do 2070 r.