Tak zaczyna się udar oka. Gdy zauważysz objawy, biegiem do lekarza Czytaj więcej:

przed jednym okiem albo niemal całkowita utrata widzenia – tak może wyglądać tzw. udar oka. To potoczne określenie najczęściej odnosi się do ostrego zamknięcia tętnicy siatkówki, czyli sytuacji, w której krew przestaje dopływać do struktur odpowiedzialnych za widzenie. To stan nagły, który wymaga pilnej pomocy. Tu liczą się minuty, bo zwlekanie może skończyć się trwałą utratą wzroku.

Udar oka to nagłe zaburzenie ukrwienia siatkówki, najczęściej zator tętnicy siatkówki
Objawem alarmowym jest nagłe, bezbolesne pogorszenie widzenia w jednym oku
Najczęściej dotyczy osób z nadciśnieniem, miażdżycą, cukrzycą i zaburzeniami rytmu serca
Nie wolno czekać, aż „samo przejdzie” – trzeba pilnie zgłosić się na SOR lub wezwać pomoc
Udar oka zwiększa też ryzyko udaru mózgu i problemów sercowo-naczyniowych

„Udar oka” nie jest oficjalną nazwą choroby, ale lekarze używają tego określenia, gdy dochodzi do nagłego niedokrwienia siatkówki. Najczęściej chodzi o zamknięcie tętnicy środkowej siatkówki albo jednej z jej gałęzi. W praktyce oznacza to, że do oka nie dociera tlen i składniki odżywcze, a komórki siatkówki zaczynają bardzo szybko obumierać.

Najczęstszą przyczyną jest zator – mała „blokada”, która przywędrowała z innego miejsca w organizmie, na przykład z tętnicy szyjnej albo serca. Zdarza się też, że problem wiąże się z zakrzepem, zaawansowaną miażdżycą albo stanem zapalnym naczyń.

To dlatego specjaliści traktują udar oka podobnie jak udar mózgu. To nie jest wyłącznie problem okulistyczny, ale sygnał, że cały układ krążenia może być zagrożony.

Ryzyko udaru oka rośnie u osób, które mają te same czynniki ryzyka co przy udarze mózgu i zawale. Najbardziej zagrożeni są pacjenci z:

nadciśnieniem tętniczym
miażdżycą
wysokim cholesterolem
cukrzycą
migotaniem przedsionków i innymi zaburzeniami rytmu serca
chorobami zastawek serca
palący papierosy
otyłością i małą aktywnością fizyczną
zaburzeniami krzepnięcia

U części osób wcześniej pojawiają się krótkie epizody przemijającego pogorszenia widzenia w jednym oku. To może być bardzo ważny sygnał ostrzegawczy, którego nie wolno bagatelizować.

U starszych pacjentów lekarze biorą też pod uwagę zapalenie tętnic, zwłaszcza tzw. olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic. W takiej sytuacji nagłe pogorszenie widzenia może być jednym z pierwszych objawów.

Najbardziej charakterystyczny objaw to nagłe, bezbolesne pogorszenie widzenia w jednym oku. Czasem trwa to kilka sekund lub minut, a czasem dochodzi do bardzo dużej utraty wzroku niemal od razu.

Pacjenci opisują to różnie:

jakby ktoś opuścił roletę przed okiem
jak gęstą mgłę
jak ciemną plamę w polu widzenia
jako nagłe zniknięcie części obrazu
jako niemal całkowitą ślepotę w jednym oku
Ważne: udar oka zwykle nie boli. I właśnie dlatego wiele osób czeka z reakcją, myśląc, że to zmęczenie, spadek cukru, skok ciśnienia albo „coś wpadło do oka”.

Tymczasem nagłe pogorszenie widzenia zawsze wymaga pilnej diagnostyki. Nawet jeśli po chwili trochę się poprawi.

Co robić? Nie czekaj do jutra, nie umawiaj wizyty „na spokojnie”
Jeśli widzenie w jednym oku nagle się pogorszyło albo zniknęło, trzeba działać natychmiast. Najlepiej:

wezwać pogotowie lub jechać na SOR
powiedzieć wyraźnie, że doszło do nagłej utraty widzenia w jednym oku
nie prowadzić samodzielnie samochodu
nie czekać, aż objaw ustąpi
W szpitalu potrzebna jest szybka ocena okulistyczna, ale często także neurologiczna i kardiologiczna. Lekarze szukają nie tylko przyczyny w samym oku, lecz także źródła zatoru – w tętnicach szyjnych, sercu albo układzie krzepnięcia.

Rokowanie niestety bywa poważne. W wielu przypadkach odzyskanie wzroku jest ograniczone, zwłaszcza gdy pomoc przyszła za późno. Dlatego najważniejsze nie jest domowe „ratowanie oka”, tylko błyskawiczne dotarcie do szpitala.

Udar oka to alarm od organizmu. Nawet jeśli problem dotyczy jednego oka, stawką może być nie tylko wzrok, ale też ryzyko kolejnego incydentu naczyniowego – tym razem w mózgu albo sercu.