Wszystko w rękach Sejmu

Polska staje przed obliczem fundamentalnych zmian w relacjach z Kościołem oraz unijnym porządkiem prawnym. Sejm przygotowuje się do rozpatrzenia wniosku o wypowiedzenie Konkordatu, co ma przywrócić pełną suwerenność w edukacji i finansach publicznych. Jednocześnie, w odpowiedzi na wyrok TSUE, Ministerstwo Cyfryzacji wdraża nowe wzory aktów stanu cywilnego, wprowadzając neutralne płciowo określenia małżonków.

Sejm rozpatrzy wniosek o rozwiązanie umowy ze Stolicą Apostolską
Ministerstwo Cyfryzacji wprowadza rubryki „Pierwszy małżonek” i „Drugi małżonek”
Polska ma obowiązek uznawać małżeństwa osób tej samej płci

W polskim parlamencie narasta debata nad przyszłością relacji Państwo-Kościół. Głównym punktem sporu jest wypowiedzenie Konkordatu, czyli umowy międzynarodowej zawartej ze Stolicą Apostolską. Petycję, podpisaną przez ponad 15 000 osób, złożyło w Sejmie środowisko „Konkordout”. Zwolennicy tego rozwiązania argumentują, że jest to niezbędny krok, aby Polska odzyskała pełną suwerenność w kluczowych obszarach życia publicznego. 

Przedstawiony projekt ustawy zakłada, że rozwiązanie umowy pozwoli m.in. na samodzielne decydowanie o treściach nauczania w szkołach, bez konieczności uzgadniania programów z władzami kościelnymi. Równie istotny jest aspekt ekonomiczny. Mowa o dysponowaniu funduszami publicznymi, które obecnie w znacznym stopniu zasilają instytucje wyznaniowe. Reforma ma także na celu wyeliminowanie wpływu czynników religijnych na proces wyborczy, co ma wzmocnić świecki charakter państwa.

Równolegle do debat o konkordacie, polska administracja musi zmierzyć się z twardym prawem unijnym. Po wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z 25 listopada 2025 roku, Polska została zobowiązana do uznawania małżeństw osób tej samej płci, o ile zostały one zawarte legalnie w innym państwie członkowskim UE.

Mimo iż wyrok nie nakłada na Polskę obowiązku wprowadzenia małżeństw jednopłciowych do wewnętrznego porządku prawnego, to jednak wymusza ich skuteczną rejestrację w systemach państwowych. Jest to podyktowane zasadą swobodnego przemieszczania się obywateli UE oraz prawem do równego traktowania. Odmowa transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa do polskiego rejestru jest obecnie uznawana za naruszenie unijnych traktatów.

Wdrożenie wyroku TSUE wymaga technicznego dostosowania rejestrów prowadzonych przez Ministerstwo Cyfryzacji. Obecne formularze, oparte na binarnym podziale na „kobietę” i „mężczyznę”, uniemożliwiają poprawną rejestrację związków osób tej samej płci. Z tego powodu resort przygotował projekt rozporządzenia wprowadzający nowe wzory aktów stanu cywilnego.

Kluczowe zmiany techniczne obejmują:

Wprowadzenie neutralnych płciowo nazw rubryk. Zamiast „mąż” i „żona” pojawią się określenia „Pierwszy małżonek” oraz „Drugi małżonek”.
Dostosowanie sekcji dotyczących danych rodziców, co pozwoli na zachowanie spójności w odpisach zupełnych i skróconych.
Zmiany w zaświadczeniach o zdolności prawnej do zawarcia małżeństwa za granicą.
Wicepremier Krzysztof Gawkowski podkreśla, że zmiany te nie są kwestią ideologii, lecz obowiązkiem prawnym, który usprawni funkcjonowanie administracji i zapewni obywatelom dostęp do należnych im praw, takich jak świadczenia społeczne, ubezpieczenia czy wspólne rozliczanie podatków.

Skutki dla obywateli i państwa
Transformacja prawa w 2026 roku ma wymiar wielopłaszczyznowy. Z jednej strony, rozwiązanie umowy ze Stolicą Apostolską może całkowicie przemodelować system finansowania lekcji religii i funduszu kościelnego. Z drugiej strony, modernizacja aktów stanu cywilnego bezpośrednio wpływa na codzienne życie tysięcy Polaków powracających z emigracji z rodzinami założonymi za granicą. Administracja publiczna argumentuje, że uproszczenie procedur urzędowych i dostosowanie ich do standardów UE jest niezbędne dla nowoczesnego państwa.