Decyzja TSUE może wpłynąć na przyszłość kredytów opartych na WIBOR. Czy to początek zmian dla milionów kredytobiorców w Polsce?

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) ma ogłosić wyrok w sprawie dotyczącej kredytów opartych o WIBOR. Sprawa dotyczy m.in. zakresu ochrony konsumentów oraz obowiązków informacyjnych banków przy kredytach o zmiennym oprocentowaniu. Wyrok może być furtką dla fali składanych pozwów sądowych przeciwko bankom z tego zakresu. — Będzie wiązał sądy krajowe, które będą zobowiązane w analogicznych sprawach orzekać zgodnie z kierunkiem nakreślonym przez TSUE w niniejszym wyroku — mówi “Faktowi” radca prawny dr Sebastian Frejowski z Kancelarii Prawnej Frejowski Twardygrosz-Smolec Wspólnicy sp.k.. Obecnie w Polsce mamy ok. 2,5 mln czynnych umów hipotecznych, z czego większość oparta jest właśnie na WIBORze.

W czwartek 12 lutego TSUE ma zdecydować w sprawie dotyczącej kredytu hipotecznego oprocentowanego stawką Warsaw Interbank Offered Rate (WIBOR), a dotykającej setek tysięcy kredytobiorców w Polsce. Zgodnie z ustawą, o ile strony nie uzgodniły stałej stopy oprocentowania kredytu hipotecznego, to ustala się ją jako wartość wskaźnika referencyjnego i wysokości marży banku.

Tutaj wyjaśniamy, że WIBOR co do zasady oparty jest na realnych transakcjach, choć nie tylko. Jego częścią są też stawki, po jakich banki biorące udział w wyznaczaniu wskaźnika byłyby gotowe pożyczyć pieniądze.

Polski sąd wystosował do TSUE pytania dotyczące tego, czy bank powinien był wyjaśnić konsumentowi sposób ustalania WIBORu, czynniki wpływające na jego wysokość oraz ryzyka związane ze zmiennym oprocentowaniem kredytu. Brak tej wiedzy miał — w ocenie sądu — uniemożliwić klientowi realne zrozumienie mechanizmu zmiennego oprocentowania i ocenienie konsekwencji zawarcia umowy.

Rewolucja w naliczaniu rat kredytów. Ekspert ujawnia skutki

Wskaźnik WIBOR od lat stanowi podstawę ustalania oprocentowania niemal wszystkich kredytów złotowych udzielanych konsumentom w Polsce. Skala jego zastosowania sprawia, że każde postępowanie przed Trybunałem Sprawiedliwości UE dotyczące tej materii ma znaczenie wykraczające poza indywidualny spór. Nie oznacza to jednak, że przedmiotem toczącej się sprawy jest sam WIBOR jako taki.

Postępowanie w sprawie C-471/24 nie dotyczy ani legalności wskaźnika referencyjnego, ani zasad jego wyznaczania. Trybunał ma rozstrzygnąć, czy postanowienia umowne przewidujące zmienne oprocentowanie oparte na WIBOR mogą być oceniane z perspektywy dyrektywy 93/13, a więc pod kątem ich przejrzystości i potencjalnej abuzywności. W opinii Rzecznik Generalnej TSUE jasno wskazano, że takie klauzule nie są wyłączone spod tej kontroli, mimo obowiązywania unijnego rozporządzenia BMR regulującego rynek wskaźników referencyjnych. Tym samym zakwestionowano argumentację sektora bankowego, zgodnie z którą samo wyznaczanie WIBOR zgodnie z rozporządzeniem miałaby automatycznie zamykać drogę do badania tych postanowień umownych przez sądy — wyjaśnia radca prawny dr Sebastian Frejowski z Kancelarii Prawnej Frejowski Twardygrosz-Smolec Wspólnicy sp.k..

Ekspert podkreśla, że na obecnym etapie nie sposób jeszcze przesądzać, jakie ewentualne skutki wyrok TSUE przyniesie dla konkretnych umów kredytowych. Wydana we wrześniu 2025 r. opinia Rzecznik Generalnej nie ma mocy wiążącej, choć w praktyce często zapowiada kierunek przyszłego orzeczenia. Ostateczne stanowisko Trybunału poznamy 12 lutego 2026 r. i dopiero wtedy możliwa będzie pogłębiona ocena konsekwencji prawnych.

— Wyrok TSUE będzie wiązał sądy krajowe, które będą zobowiązane w analogicznych sprawach orzekać zgodnie z kierunkiem nakreślonym przez TSUE w niniejszym wyroku. Jednakże będą prowadzić indywidualną ocenę każdej rozstrzyganej sprawy pod kątem naruszenia przez kredytodawców obowiązków informacyjnych. Kluczowe znaczenie będzie miało ustalenie, czy kredytobiorca otrzymał wszystkie informacje pozwalające mu realnie zrozumieć mechanizm zmiennego oprocentowania zawarty w umowie, a także jego wpływ na ostateczną wysokość zaciąganego zobowiązania. Mówiąc wprost kredytobiorca zawierając umowę musi być świadomy jakie czynniki wpływają na wysokość WIBOR oraz jego zmiany, a także jak to może oddziaływać na całkowity koszt kredytu — mówi prawnik.

Konsument nie musi płacić. Przełomowa decyzja dla frankowiczów

Umowy kredytowe do podważenia?
W opinii Rzecznik Generalnej wyraźnie zaakcentowano, że kredytodawca nie może podejmować żadnych działań, które mogą zniekształcić w przeświadczeniu konsumenta obraz wskaźnika WIBOR. Kredytodawcy nie mogą informować oraz przekonywać konsumentów, że wysokość wskaźnika pozostaje w pełni niezależna od sektora bankowego, skoro w rzeczywistości tak nie jest.

— Można więc wskazać, że sedno sporów dotyczących kredytów opartych o WIBOR nie leży w samym istnieniu czy dopuszczalności stosowania tego wskaźnika. Oś sporu przesuwa się na ocenę transparentności umów oraz na to, czy konsument rzeczywiście miał możliwość podjęcia świadomej decyzji, znając ekonomiczne konsekwencje zaciąganego zobowiązania. To właśnie ten aspekt będzie kluczowy dla dalszego rozwoju orzecznictwa w tej sprawie — przekonuje dr Sebastian Frejowski.

Orzeczenie TSUE może mieć przełomowe znaczenie dla całego rynku kredytów hipotecznych w Polsce. Funkcjonuje obecnie ok. 2,5 mln czynnych umów hipotecznych, z czego większość oparta jest właśnie na WIBORze. Choć spodziewany wyrok nie będzie oznaczał automatycznego unieważnienia wszystkich umów opartych na wskaźniku WIBOR, to może otworzyć furtkę do kontroli sądowej i podważania tych umów.

Dotychczasowy WIBOR (Warsaw Interbank Offered Rate) ma być zamieniony na nowy wskaźnik — POLSTR (Polish Short Term Rate). Podczas gdy ten pierwszy jest wyliczany na podstawie deklaracji banków o tym, na jakich warunkach byłyby skłonne sobie pieniądze pożyczać, to POLSTR obliczany jest na podstawie transakcji, które już się odbyły.

Nie było decyzji RPP, a raty i tak są niższe. Oto co naprawdę obniża kredyty