Prezydent Nawrocki proponuje zmiany w konstytucji, co budzi różne opinie ekspertów. Jakie są możliwe scenariusze dla Polski?

Prezydent Karol Nawrocki zaproponował zmianę konstytucji i odejście od obecnego modelu ustrojowego. Opowiedział się przy tym za systemem prezydenckim, choć dopuścił także wariant kanclerski. “Fakt” rozmawiał o tej propozycji z prof. Adamem Sulikowskim z Uniwersytetu Wrocławskiego. — Potrzebne jest wypracowanie takich rozwiązań prawnych, które będą akceptowalne dla obu stron sporu politycznego — ocenia prawnik.

17 kwietnia Karol Nawrocki był gościem programu Kanału Zero, gdzie mówił o relacjach między rządem a prezydentem. W trakcie rozmowy zadeklarował poparcie dla zmiany konstytucji, a wraz z nią także przebudowy obecnego ustroju państwa. — Jestem zwolennikiem systemu prezydenckiego — podkreślił, zaznaczając, że dziś o układzie władzy decyduje nie tylko głos obywateli, lecz również “partyjna pragmatyka”.

Prezydent przekonywał również, że obecny model jest niewydolny, ponieważ nie przekazuje pełni kompetencji wykonawczych ani premierowi, ani głowie państwa. W jego ocenie Polska powinna zdecydować się na jeden z dwóch wariantów: system kanclerski albo prezydencki.

Zobacz: Morawiecki uderzył w partię Ziobry. “Nie jest mi po drodze”

Do tych słów odniósł się w rozmowie z “Faktem” prof. Adam Sulikowski. Konstytucjonalista uważa, że rozpoczęcie prac nad nową ustawą zasadniczą ma racjonalne podstawy. — Najważniejszym powodem jest załamanie się dotychczasowego konsensusu co do sposobu interpretowania obowiązującej konstytucji — mówi ekspert.

Profesor podkreśla jednocześnie, że nowe przepisy powinny być wynikiem szerokiego porozumienia politycznego. — Potrzebne jest wypracowanie takich rozwiązań prawnych, które będą akceptowalne dla obu stron sporu politycznego, ponieważ obecny stan nie prowadzi do niczego dobrego — zaznacza.

Zdaniem prawnika celem zmian nie powinno być wzmacnianie pozycji prezydenta.

System parlamentarno-gabinetowy co do zasady sprawdził się w Polsce. Uważam wręcz, że należałoby rozważyć ograniczenie roli prezydenta, na przykład poprzez rezygnację z wyborów powszechnych

— ocenia.

Jak zauważa prof. Sulikowski, w państwach bliższych modelowi parlamentarno-gabinetowemu, takich jak Niemcy czy Austria, głowę państwa wybiera parlament. — Nie jest to złe rozwiązanie i sądzę, że powinniśmy poważnie zastanowić się nad podobnym modelem — dodaje.

Ekspert odniósł się także do sprawy Trybunału Konstytucyjnego. — Jeżeli chodzi o ten spór, to pojawia się również pytanie, czy da się go opanować bez zmiany konstytucji. Zaprzysiężenie sędziów w Sejmie przed notariuszem dostarczyło prezydentowi argumentów wzmacniających jego narrację. Niemniej jednak jego obowiązkiem jest odebranie ślubowania od całej szóstki — komentuje.

Profesor zaznacza, że “cała szóstka została skutecznie wybrana przez Sejm na wakujące stanowiska, a prezes TK powinien umożliwić im rozpoczęcie pracy”. Dodaje też, że nowy Trybunał Konstytucyjny powinien zostać wyłoniony większością co najmniej 3/5 głosów w Sejmie. — Taka większość w naszych warunkach wymaga poparcia obu stron sporu — podsumowuje prawnik.