To koniec. Zmiany weszły 5 marca

Cztery lata po wybuchu wojny w Ukrainie Polska zaczyna wycofywać się z nadzwyczajnych rozwiązań wprowadzonych na początku kryzysu uchodźczego. Od 5 marca 2026 roku wchodzą w życie nowe przepisy, które znacząco ograniczają część świadczeń dla obywateli Ukrainy przebywających w Polsce.

Czytaj też: Kasjer może przerwać transakcję pytaniem. Brak zgody kończy zakupy
Zmiany wynikają z ustawy z 23 stycznia 2026 roku, podpisanej przez prezydenta Karola Nawrockiego 19 lutego. Dokument wygasza wiele rozwiązań specustawy obowiązującej od 2022 roku i przenosi część regulacji do standardowego systemu ochrony cudzoziemców.

Koniec nadzwyczajnych przepisów z czasu wojny
Specustawa z 2022 roku powstała w sytuacji bezprecedensowej. Po rosyjskiej inwazji do Polski przybyły miliony osób uciekających przed wojną. W odpowiedzi wprowadzono uproszczone zasady pobytu, pracy, dostępu do świadczeń i edukacji.

Nowa ustawa wygasza ten odrębny system.

Zamiast niego wprowadzony zostaje jednolity system ochrony czasowej dla cudzoziemców, który ma funkcjonować na takich samych zasadach dla wszystkich osób objętych tym statusem.

Podczas podpisywania ustawy prezydent Nawrocki mówił wprost o powodach tej decyzji.

„Podpisuję tę ustawę w przekonaniu, że chroni nasze finanse publiczne, porządkuje system i przywraca poczucie elementarnej uczciwości”.

Pobyt legalny do 2027 roku
Nowe przepisy nie oznaczają jednak natychmiastowego zakończenia ochrony dla uchodźców z Ukrainy.

Ustawa przedłuża legalność pobytu osób objętych ochroną czasową do 4 marca 2027 roku. W tym czasie osoby przebywające w Polsce będą mogły złożyć wnioski o dalszy pobyt w ramach standardowych procedur.

Status legalnego pobytu nadal będzie potwierdzany przez numer PESEL UKR, który pozostaje kluczowym dokumentem identyfikującym osoby objęte ochroną.

Zmienia się jednak sposób dokumentowania tego statusu. Papierowe zaświadczenia mają zostać zastąpione elektroniczną kartą DIIA, a potwierdzenie tożsamości i legalnego pobytu będzie możliwe również przez aplikację mObywatel.

Ważna zmiana: 30 dni na uzyskanie PESEL UKR
Jedną z istotniejszych zmian wprowadzonych ustawą jest wprowadzenie 30-dniowego terminu na złożenie wniosku o numer PESEL UKR po wjeździe do Polski.

Jeżeli osoba przybywająca z Ukrainy nie zarejestruje się w tym czasie, będzie to traktowane jako rezygnacja z ochrony czasowej.

W praktyce oznacza to, że brak rejestracji może skutkować utratą specjalnego statusu pobytowego.

Ograniczenie świadczeń socjalnych
Największe zmiany dotyczą systemu wsparcia socjalnego.

Nowe przepisy ograniczają świadczenia oferowane przez Urząd do Spraw Cudzoziemców, a część pomocy zostaje skierowana wyłącznie do wybranych grup.

Opieka zdrowotna będzie przysługiwać przede wszystkim:

osobom pracującym

małoletnim

ofiarom tortur i gwałtu

osobom szczególnie wrażliwym mieszkającym w ośrodkach zbiorowego zakwaterowania

Osoby niepracujące będą objęte opieką medyczną na zasadach obowiązujących innych cudzoziemców przebywających w Polsce.