TSUE o sędziach powołanych z udziałem neo-KRS. Sam udział w wadliwej procedurze nie przekreśla niezawisłości

Wyrok TSUE może mieć duże znaczenie dla sporów o status sędziów powołanych przy udziale Krajowej Rady Sądownictwa po zmianach z 2017 roku. Trybunał uznał, że sama nieprawidłowość przy powołaniu sędziego nie wystarcza jeszcze do stwierdzenia braku niezawisłości. Potrzebna jest szersza, całościowa ocena wszystkich okoliczności danej nominacji.

Czytaj też: Niestety potwierdzono doniesienia ws. Izabeli Krzan. Nie ma już żadnej nadziei…

TSUE wskazał granicę. Nie wystarczy sam udział neo-KRS
Sprawa trafiła do Luksemburga po pytaniach prejudycjalnych zadanych przez Sąd Rejonowy Poznań-Stare Miasto. Chodziło o to, czy można skutecznie podważać status sędziego tylko dlatego, że został powołany z udziałem KRS w składzie ukształtowanym po 2017 roku. TSUE odpowiedział, że ani udział takiej KRS w procedurze nominacyjnej, ani brak skutecznego środka prawnego dla kandydatów, którzy nie otrzymali rekomendacji, same w sobie nie są wystarczające do wyłączenia sędziego.

Polecamy również: Nerwowa reakcja Karola Nawrockiego po pytaniu o Orbana. „Pan redaktor się ogarnie”
Trybunał podkreślił jednak, że sądy krajowe muszą mieć możliwość zbadania legalności procedury powołania. To oznacza, że droga do kwestionowania statusu sędziego nie została zamknięta, ale nie może opierać się wyłącznie na jednym elemencie, czyli samym fakcie udziału neo-KRS.

W uzasadnieniu TSUE zaznaczył, że wymóg sądu ustanowionego uprzednio na mocy ustawy można podważyć tylko wtedy, gdy nieprawidłowości – ze względu na swój charakter i wagę – rozpatrywane łącznie tworzą realne ryzyko ingerencji innych władz w proces powołania i wywołują uzasadnione wątpliwości co do niezawisłości oraz bezstronności sędziego. To właśnie tę ocenę ma przeprowadzić sąd krajowy.

W praktyce oznacza to, że każdy taki przypadek będzie wymagał osobnego zbadania. Sam mechanizm powołania nie przesądza jeszcze automatycznie o wyniku. Znaczenie będą miały także inne elementy towarzyszące nominacji i to, czy z punktu widzenia obywatela mogą one podważać zaufanie do niezależności sądu.

TSUE przypomniał przy tym, że w Polsce ponad 3000 sędziów, czyli około 30 proc. całego środowiska sędziowskiego, zostało powołanych na wniosek KRS w nowym składzie, którego niezależność budziła i budzi poważne wątpliwości. Jednocześnie Trybunał zaznaczył, że to nie on rozstrzyga spór krajowy co do meritum – zrobi to polski sąd, który zadał pytania.

W wyroku pojawił się też ważny sygnał pod adresem państwa polskiego. Trybunał wezwał do stworzenia takich ram prawnych, które pozwolą ocenić, czy osoby wadliwie powołane mogą dalej wykonywać zadania sędziowskie. W ocenie TSUE to konieczne, by odbudować zaufanie do wymiaru sprawiedliwości i zapewnić poszanowanie zasady podziału władz.